ใครว่าเรื่องของพลังงาน เรื่องของสีเขียว เรื่องของกรีน ต้องเป็นสิ่งเบื่ออะไรๆต้องเป็นกลไกอะไรๆก็ดูจะเป็นไปในทางวิศวกรรมไปหมด

ดอกไม้พลังงานแสงอาทิตย์นี้อาจจะทำให้เราๆเปลี่ยนใจได้ Solar Power Flower หรือ Floralis Generica sculpture ที่เห็นนี้ติดตั้งอยู่ท่านกลางแสงแดดอันร้อนจ้าใน Burnos Aires ประเทศอาร์เจนติน่า กลางวันมันเปิดรับแสงพระอาทิตย์และก็ยังหมุนตัวตามพระอาทิตย์ ส่วนในเวลากลางคืนก็หุบได้ ถือเป็นหุ่นยนต์หรือประติมากรรมขนาดยักษ์ที่เคลื่อนไหวได้อันหนึ่ง โดยมีน้ำหนักถึง 18 ตันซึ่งประกอบไปด้วยวัสดุสเตนเลสสตีลและอลูมิเนี่ยม ออกแบบโดยสถาปนิก Eduardo Catalano (December 19, 1917 – January 28, 2010)
จากอิทธิพลการใช้พลังงานแสงอาทิตย์และปรโยชน์ที่เห้นได้ชัดนี้นั้น ทางการรัฐบาลอาร์เจนตินา มีโครงการผลิตสวนรับพลังงานแสงอาทิตย์นี้ (แม้จะไม่ใช่เป็นดอกไม้แบบนี้) แต่จะสามารถผลิตพลังงานได้ถึง 1500 ถึง 2400 MW (million watts) และแผ่กล้ารับแสงอาทิตย์ในพื้นที่ถึง 12 เอเคอร์ในช่วงแรก ซึ่งในตอนนี้อยู่ในช่วงก่อสร้าง อยู่ในเมือง San Juan ซึ่งจะเป็น Solar Power Park ที่ใหญ่ที่สุดใน ลาตินอเมริกา

นอกจากพลังงานที่จะได้รับฟรีๆจากแสงอาทิตย์ที่เราๆก็รู้ๆกันดีอยู่ แต่การออกแบบที่เลียนแบบธรรมชาติ อย่างดอกไม้ [...]

คราวนี้ขอเรื่องหนักนิดๆ แต่สำคัญกับชวิตพวกเรานะครับ เป็นเรื่องของสารอินทรีย์ไอระเหย หรือ VOCs

สารอินทรีย์ไอระเหย หรือ Volatile Organic Chemicals หรือ Volatile Organic Compounds (VOCs) คือกลุ่มสารประกอบอินทรีย์ที่สามารถระเหยเป็นไอกระจายตัวอยู่ในอากาศ ที่เราไม่สามารถมองเห็น สามารถอยู่ได้ในอุณหภูมิและความดันปรกติ ที่ระเหยอยู่ในอุณหภูมิห้อง สารอิทรีย์ระเหยนี้ ประกอบไปด้วยโมเลกุลส่วนใหญ่ ที่เป็นอะตอมคาร์บอน และไฮโดรเจน ที่บางทีอาจจะมีออกซิเจนหรือสารคลอรีน ปะปนอยู่ด้วย

สารอินทรีย์ระเหยนี้มันมาปะปนกับสิ่งต่างที่อยู่รอบตัวเราในอาคารบ้านเรือนต่างๆ อย่างเช่นสีทาบ้าน น้ำยาเคลือบวัสดุ พรมปูพื้น เฟอร์นิเจอร์ต่างๆ ของเล่นเด็กๆ และน้ำยาสารเคมีทำความสะอาดต่างๆที่เราใช้กันอยู่เป็นประจำ และที่สำคัญสารอินทรีย์ระเหยนี้มักจะไม่ถูกเปิดเผยให้เห็นในองค์ประกอบในสิ่งของ ข้าวข้องเครื่องใช้ หรือวัสดุก่อสร้างที่เรานำเอาเข้ามาสู่อาคารบ้านเรือนของเรา

เนื่องจากการที่เป็นสารไอระเหยที่มองไม่เห็น และสามารถเข้าสู่ร่างกายมนุษย์เรา ได้ถึงสามทาง คือ หนึ่ง-ทางการหายใจที่ได้รับจากปอด สอง-การดื่มหรือการกินทางปาก และสาม-การสัมผัสทางผิวหนังโดยตรง สารอินทรีย์ไอระเหยนี้ เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้วจะซึมซับ ผ่านเข้าสู่ตับที่จะไปเกิดปฎิกิริยาทางสุขภาพได้หลากหลายและแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล ที่สามารถสะสมและเกิดผลทางสุขภาพรุนแรง มากน้อยต่างกันไป

ผลกระทบที่ได้รับจากสารอินทรีย์ระเหยนี้มีดังต่อไปนี้:
1. ผลกระทบด้านการคุ้มกัน ในการวิจัยศึกษาพบว่าสารอินทรีย์ไอระเหย หลายชนิด จะทำให้ระบบภูมิคุ้มกันถูกรบกวนหรือทำลายศักยภาพทางการป้องกัน โรคการการติดเชื้อและทำให้บกพร่องลง
2. ผลกระทบต่อระบบประสาท การรับสารอิทรีย์ระเหยเข้าไปสู่ร่างกายนี้นั้น จะทำให้เกิดอาการการกดประสาท เช่นการมึนหัว วิงเวียนศรีษะ เจ็บตา [...]

1. การตรวจสอบการใช้พลังงานในบ้าน

2. การตรวจรอยรั่วตามประตูหน้าต่าง
3. การเลือกใช้ประตูหน้าต่างที่มีการออกแบบอย่างมีประสิทธิภาพ
4. การเลือกใช้ประตูหน้าต่างที่ได้รับมาตรฐานการประหยัดพลังงาน
5. การใช้ฉนวนตามส่วนต่างๆของบ้าน ผนัง และฝ้าเพดาน
6. เลือกการตั้งอุณหภูมิให้พอเหมาะไม่เย็นจัดเกินไป
7. ควบคุมอุณหภูมิด้วยการใช้ Thermostats
8. ควบคุมการตั้งค่าอุณหภูมิได้แบบอัตโนมัติ
9. มีการตรวจสอบการทำงานของเครื่องปรับอากาศอยู่สม่ำเสมอ
10. ทำความสะอาด filter และเครื่องปรับอากาศ อย่างเป็นประจำ
11. มีการใช้ฉนวนปกหุ้มท่อต่างๆ เพื่อไม่ใช้เกิดการถ่ายเทความร้อนอย่างไม่จำเป็น
12. ดูแลท่อเดินอากาศ (air duct) ของเครื่องปรับอากาศ
13. มีการใช้ฉนวนห่อหุ้มท่อเดินอากาศ
14. มีการเปลี่ยน filter อยู่เป็นประจำ
15. ปิดกั้นส่วนที่ไม่จำเป็นต้องได้รับการปรับอากาศ ส่วนที่ไม่ได้ใช้สอยอยู่อาศัย
16. ตั้งอุณหภูมิการใช้เครื่องปรับอากาศเท่าที่จำเป็น
17. ดูแลรักษาอุณหภูมิให้เหมาะสมช่วงที่มีความร้อนชื้นหรือฝนตก
18. ใช้พัดลมช่วยในการถ่ายเทอากาศ
19. ปกป้องแสงแดดจัดด้วยม่าน มู่ลี่ เพื่อป้องกันความร้อนเข้าสู่อาคารโดยตรง
20. เลือกใช้เครื่องปรับอากาศที่ได้รองถึงความประหยัดพลังงาน
21. ปิดแอร์ทุกครั้งเมื่อไม่ได้ใช้ หรือเมื่อออกจากห้องหรือสถานที่
22. เลือกขนาดเครื่องปรับอากาศที่เหมาะสมกับขนาดห้องเท่านั้น
23. เปิดประตูหน้าต่างให้มีการถ่ายเทอากาศทุกครั้งเมื่อมีโอกาส
24. ป้องกันเครื่องปรับอากาศให้พ้นจากแสงแดด และวางให้อยู่ในที่ร่ม
25. เมื่อทำครัว หลีกเลี่ยงการเปิดให้มีความร้อนจากเตาเข้าสู่ตัวบ้าน ควรมีการถ่ายเทอากาศออกนอกอาคารโดยตรง
26. ถ้าต้องมีการใช้เครื่องซักผ้า ใช้ตอนเช้าๆหรือช่วงค่ำ ไม่ให้เกิดความร้อนเกินไป
27. หลีกเลี่ยงการใช้น้ำร้อนจากเครื่องทำความร้อน โดยไม่จำเป็น
28. ป้องกันเครื่องทำความร้อนด้วยฉนวน
29. ตรวจสอบก๊อกน้ำรั่วซึมและซ่อมแซมอย่างสม่ำเสมอ
30. ใส่ฉนวนให้กับท่อน้กท่อเท่าที่เป็นไปได้
31. อาบน้ำโดยฝักบัว แทนที่จะแอบด้วยการแช่ในอ่างอาบน้ำ
32. [...]

เมื่อเดือนที่ผ่านมาผมว่าจะเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับสถาปนิกท่านหนึ่ง William J. Mitchell ที่เป็นทั้งนักวิชาการ ครู  และ นักจินตนาการที่เป็นผู้มีอิทธิพลท่านหนึ่งสำหรับนักออกแบบที่สนใจด้านเทคโนโลยี เมือง และสภาพแวดล้อม ท่านเคยเป็นคณบดีคณะสถาปัตย์ที่ MIT และเพิ่งเสียชีวิตไปด้วยโรคมะเร็ง ผมไม่รู้จักท่่นเป็นการส่วนตัวแต่ติดตามงานเขียน งานเขียนท่านมาอย่างชื่นชมมาก และเคยคิดว่าวันหนึ่งอยากจะไปฝากเนื้อฝากตัวเป็นลูกศิษย์ แต่ข่าวที่ผมเจอจาก NY Times ทำให้ผมอึ้งไป และขอสัญญาว่าจะนำเรื่องราวการออกแบบและความรู้ที่เกี่ยวข้องกับเมือง เทคโนโลยี ที่ท่านได้เผยแพร่ไว้มากมายมาเล่าสู่กันฟัง และหวังว่าคงมีผู้ติดตามและต่อเนื่องความคิดดีของท่านต่อๆไป

วันนี้ผมขอเอาเรื่องสั้นๆ เกี่ยวกับ งานออกแบบอันหนึ่ง ที่เกี่ยวข้องกับสภาพแวดล้อม ที่ออกแบบโดยคุณ Mitchell  Joachim ซึ่งจจะเป็น Co-incident อย่างหนึ่งหรือความตั้งใจของผมก็ไม่ทราบ คุณ Mitchell นั้นเรียนจบ PhD ที่ MIT โดยมีอาจารย์ที่ปรึกษาก็คือคุณ William J. Mitchell และคุณ Mitchell นี้เองก็เรียนจบ M.Arch ที่มหาวิทยาลัยโคลัมเบียซึ่งผมก็เคยเห็นเค้าแว่บๆ ในปีที่เค้าอยู่ปีสามปีสุดท้ายตอนนั้น ตอนที่ผมเรียน urban design หลังจากจบโคลัมเบียคุณ Mitchell นี่ทำงานกับ Michael [...]

ตลาดสดที่ยังพอมีเหลือให้เห็นอยู่ทั้งในเมืองและตามท้องที่ต่างๆ จะเป็นที่เราสามารถหาพืชผักสวนครัวแบบสดๆ ที่ส่งตรงมาจากสวนจากไร่ โดยไม่ต้องมีกรรมวิธีที่ต้องเก็บต้องถนอมเพื่อไว้ขายนานๆมากมาย อย่างซุปเปอร์มาเก็ต หรือแหล่งอภิมหาบริโภคต่างๆ ที่ขายอาหารทั้งสดทั้งดิบ และที่ใช้กรรมวิธีตระเตรียม เพื่อสามารถเก็บ ขนส่งและรอให้ลูกค้ามาซื้อหาได้

นานหลายวัน แบบที่เป็นอาทิตย์ๆหรือเดือนๆ ในการตระเตรียมและการขนส่ง พืชผักเหล่านี้ ไม่ว่าจะทั้งจากตลาดสด หรือในซุบเปอร์มาเก็ต จำเป็นต้องมีการขนส่งมาจากที่ต่างๆ ส่งทอดต่อกันมา ที่มักจะมาจากแดนไกล ก็เพื่อตอบสนองการบริโภคของผู้คนในเมือง เพราะเราคิดว่าพื้นที่ในเมือง ไม่มีความสำคัญหรือคุณค่าพอที่จะนำมาเป็นที่ปลูกผักพืชสวน เนื่องจากคงมีการใช้ที่ไม่คุุมทุน แต่จริงๆแล้วมันเป็นอย่างนั้นหรือไม่
สิ่งที่เรามักจะไม่ทันได้คิดก็คือ พืชผักผลไม้ที่เราบริโภคกันอยู่ทุกวันนั้น ต้องมีการพึ่งพาการขนส่ง และการขนส่งเหล่านี้ที่มีผลกระทบต่อ carbon footprints หรือส่งผลกระทบทางมลภาวะอย่างมากมายอย่างยิ่ง และคุณค่าที่สูญเสียและผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมนี้ ไม่สามารถจะทดแทนกับคุณค่าที่แลกกับพื้นที่ในเมืองที่แปรเปลี่ยนจากสวนไร่นา ไปเป็นที่พักอาศัย หรืออาคารสำนักงานหรือที่ประกอบการอื่นๆ

แนวความคิดในการสนับสนุนให้มีการปลูกพืชผักสวนครัวทั้งใช้รับประทานเองหรือ ให้การใช้ในระดับท้องถิ่น เพื่อลดการขนส่งจากที่ไกลๆ นับเป็นแนวความคิดที่ เริ่มมีกันแพร่หลายในต่างประเทศ เพราะการตระหนักถึงผลดีใน ระยะยาวต่อสภาพแวดล้อม โดยเน้นที่ซื้อพืชผักสวนครัวที่ปลูกในเขตท้องที่ และพยามหลีกเลี่ยงการสนับสนุนพืชผักที่ต้องมีการส่งเข้ามาจากที่ไกลๆ ที่ต้องพึ่งพาการขนส่งเป็นพันเป็นหมื่นกิโลจากแดนไกล

การเริ่มเล็กๆในการปลูกพืชผักสวนครัวใช้เอง ไม่ว่าจะสวนหลังบ้าน สวนเล็กๆหน้าบ้าน เขตที่ว่างล้าง หรือแม้แต่บนหลังคา ชานระเบียง (green roof) ก็นับเป็นจุดเริ่มที่ดีมากๆได้อย่างหนึ่ง เพราะปลูกเองทานเอง หรือแบ่งให้เพื่อนบ้านทาน โดยการใช้ระบบการเพราะปลูกอย่างง่ายๆ สำหรับในส่วนที่สอง ที่สามารถทำการสนับสนุนในระบบชุมชนก็คือ [...]

เมื่อต้นปีเราๆคงจะทราบว่าปีนี้ ทาง United Nation ได้ตั้งให้เป็นปีแห่งความหลากหลายทางชีวภาพนานาชาติ The International Year of Biodiversity ในความหมายของความหลากหลายทางชีวภาพหรือ Biodiversity นั้นอาจกล่าวถึงว่ามนุษย์เรา ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์ในชาติใดๆ ในประเทศไหนไหนๆ รวยหรือจน พัฒนาแล้ว กำลังพัฒนาหรือด้อยพัฒนา ก็ถือได้ว่า เป็นส่วนประกอบหนึ่งของธรรมชาติ และชะตากรรมของมวลมนุษย์ และถูกตราตรึงเกี่ยวเนื่องเข้ากับความหลากหลายทางชีวภาพ ระบบนิเวศน์เหล่านี้ โดยประกอบไปด้วยทั้งพืชพันธุ์และสัตว์ต่างๆ รวมไปถึงที่ๆเราอยู่อาศัย หรือสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบๆตัวเรา ซึ่งก็เป็นเหมือนๆกันไปทั้งโลก

เมื่อพูดถึงการอยู่ร่วมกันกับธรรมชาติ เราคงไม่สามารถจะแบ่งแยกว่า เป็นแค่บ้านเมืองไทยเราเท่านั้นที่ควรมีความเป็นอยู่อย่างสีเขียว เพราะสุดท้าย มันก็คือการอยู่อาศัยที่เกี่ยวเนื่องกันบนโลกเดียวกันนี้ ดังตัวอย่างที่มนุษย์เรา มีความแตกต่างหลากหลายในชีวิตที่ต้องพึ่งพาอาหาร การใช้เชื้อเพลิง ยา และสิ่งจำเป็นต่อชีวิตอื่นๆ ที่เราไม่สามารถมีชีวิต อยู่ได้โดยปราศจากมัน แต่เมื่อมนุษย์เรามีการเพิ่มจำนวนประชากรมากขึ้นอย่างรวดเร็ว และมีกิจกรรมต่างๆ ที่เร่งและเปลี่ยนแปลงอย่างไม่เคยมีมาก่อน ทำให้ความหลากหลายทางชีวภาพ ค่อยๆหายไปอย่างรวดเร็วเช่นกัน ซึ่งเป็นการทำลายความสมดุลย์ทางธรรมชาติ ระบบความเป็นอยู่ของสิ่งมีชีวิต และก็เป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้เกิดปัญหา Climate Change

ส่วนประกอบในหลักการที่ทาง UN ได้กำหนด ก็คือ การเรียนรู้คุณค่าของธรรมชาติ (Value of Biodiversity [...]

เราคงจะหลีกเลี่ยงไม่ได้ว่า โรงเรียน หรือ สถานศึกษา ก็เป็นส่วนหนึ่ง ของสภาพแวดล้อมที่ประกอบกันเป็นบ้านเมือง เป็นที่ให้ความรู้ ให้การศึษาแก่ลูกๆหลานๆของเราตั้งแต่เด็กเล็กชั้นอนุบาล ประถม มัธยม สถานฝึกวิชาชีพต่างๆ ไปจนถึงขั้นวิทยาลัย มหาวิทยาลัย สถานที่เหล่านี้ นับเป็นสภาพแวดล้อมที่เด็กๆ เยาวชน ต้องใช้ชีวิตในแต่ละวันไม่ต่ำกว่า 6-8 ชั่วโมง เป็นระยะเวลายาวนานตั่งแต่เริ่มการศึกษากว่าสิบปี จนไปรับใช้สังคมประกอบวิชาชีพ

การก่อสร้างสถานศึกษาเหล่านี้ ต้องมีการคำนึงถึงความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และนับว่าเป็นสิ่งที่สำคัญอย่างมาก เป็นที่ๆเด็กๆและเยาวชนสามารถซึมซับ และเรียนรู้ความสำคัญต่อการเป็นอยู่กับสภาพแวดล้อม อย่างเป็นธรรมชาติ การที่มีการรณรงค๋ให้เด็กๆและเยาวชนรู้จักการประหยัดน้ำ ประหยัดไฟหรือการแยกขยะ การรีไซเคิ้ล นั้นนับเป็นสิ่งที่หลีเลี่ยงไม่ได้ ในโรงเรียน แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า จะเป็นสิ่งที่จะช่วยให้มีความเป็นมิตรต่อบ้านเมืองได้ทั้งหมด
สภาพแวดล้อมในโรงเรียนสถานศึกษานี้ ถือเป็นที่มีอิทธพลต่อชีวิตเด็กและเยาวชน ไม่น้อยไปกว่าสถานที่พักอาศัยที่เรียกว่าบ้าน โดยในทางจิตวิทยา สถานศึกษา ที่มีการออกแบบที่ดี สามารถกระตุ้นการเรียนรู้และการเติบโต ทั้งทางด้านร่างกาย ความคิดและมันสมองให้กับชีวิตมนุษย์ได้อย่างไม่มีขีดจำกัด อีกทั้งมีการศึกษา และวิจัยในต่างประเทศมากมายที่เกี่ยวกับการเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้และการ พัฒนาทางสังคมของเด็กๆและเยาวชน ก็คือการมองกับมาที่การวางแผน และการออกแบบสถานที่ สถาปัตยกรรมและสิ่งแวดล้อมเหล่านี้ให้เหมาะสมกับอายุ วัย และการพัฒนาการที่ต่างๆกันไป

สิ่งที่น่าสนใจที่น่าจะให้เกิดการสนับสนุนอย่างแพร่หลายก็คือการออกแบบหรือการ ปรับปรุงอาคารสถานที่เพื่อการศึกษาเหล่านี้ให้มีความเป็นสีเขียว เพราะสิ่งที่ได้มาจะช่วยทำให้เกิดการพัฒนาต่อเด็กๆและเยาวชน ดังเช่น

1. โรงเรียนเป็นสถานที่ปกป้องสุขภาพของเยาวชน [...]

อาคารสิ่งก่อสร้างทุกวันนี้ว่ากันว่ามีการใช้และเผาผลาญพลังงานกว่า 40 เปอร์เซนต์ ของพลังงานที่ใช้ในโลกทั้งหมด และยังถือกันว่าสิ่งก่อสร้าง และอาคารเหล่านี้ ปลดปล่อยสารคาร์บอนไดออกไซด์กว่าหนึ่งในสาม ของการเผาผลาญพลังงานเชื้อเพลิง อีกทั้งยังเป็นสาเหตุให้เกิดฝนกรด ในระบบบรยากาศ กว่าสองในห้าส่วนที่เกิดขึ้นบนโลก

มันคงจะเป็นสิ่งที่ปฎิเสธไม่ได้ว่าที่มนุษย์เราเองมีความเกี่ยวข้องโดยตรงกับอาคารบ้านเรือนและสิ่งก่อสร้างที่เป็นที่คุ้มหัวและเป็นแหล่งที่ก่อและเอื้อให้เกิดกิจกรรมต่างๆบนโลก ดังนั้นเพื่อเป็นการรักษาความยั่งยืนและความสมดุลย์ ต่อระบบธรรมชาติ มันจึงมีความจำเป็นที่สำคัญอย่างยิ่งอย่างหนึ่งที่เรา ต้องช่วยกันดูแลรักษา และทะนุถนอมความบอบบางของระบบทางสมดุลย์ ของธรรมชาติ ทั้งน้ีก็เพื่อความเป็นอยู่ของมนุษย์บนโลก โดยมีหลักการง่ายๆ สี่ประการที่สามารถคำนึงถึงก็คือ

1. การรักษาระดับสะสารที่เกิดมาจากบนพื้นผิวโลกไม่ให้เกิดการเพิ่มขึ้น ในระบบนิเวศน์บนพื้นผิวโลก (Ecosphere) และไม่มีการถลุงการใช้ธาตุ บนโลกจำพวกต่างๆ เช่น ธาตุจากซากพื้นซากสัตว์ แร่ ไม้ จะต้องไม่ถูกนำมาใช้ในสัดส่วนที่มันจะสามารถฟื้นเติมกลับขึ้นมาใหม่ได้

2. การรักษาระดับผลิตภัณฑ์สะสารจากการผลิต (Manufactured) ไม่ให้มีการเพิ่มขึ้นในระบบ ทางสมดุลย์จากธรรมชาติ โดยผลิตภัณฑ์และสะสาร เหล่านี้นั้นจะต้องไม่ถูกผลิต ออกมาในอัตราส่วนที่เร็วกว่าที่ตัวมันจะสามารถ คืนกลับไปเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติได้ (Natural Integration)

3. ผลผลิตและความหลากหลายทางธรรมชาติ จะต้องไม่ถูกทำให้เกิด การลดหย่อนลงไปในระบบความสมดุลย์ทางธรรมชาติ โดยมีการคาดหวังว่าประชาชนและผู้คนจะต้องช่วยกันปกป้องและรักษา ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต (Living Organization) ที่มีชีพและตัวตนอยู่

4. เพื่อเป็นการตอบสนองการรับรู้ของสามประการข้างต้น เราจะต้องมีการใช้และแบ่งปันทรัพยากรที่มีประสิทธิภาพและยุติธรรมที่สุด (Fair and Efficiency) ที่ตอบสนองความต้องการของมนุษย์ [...]

อย่างเป็นที่ทราบกันนะครับว่า เหตุผลของการที่เราต้องการให้บ้านเมือง มีความเป็นสีเขียวนั้นไม่ใช่การที่เราจะออกมาทาสีบ้าน ทาสีอาคาร ทาสีถนนหนทาง หรือแม้จะแต่งกายด้วยเครื่องนุ่งห่มใดๆด้วยสีเขียว แต่ความเป็นสีเขียวของบ้านเมืองในที่นี้นี้คือการช่วยกันปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การอยู่อาศัย การเลือกใช้อุปกรณ์การก่อสร้างที่เหมาะสม การเลือกที่อยู่อาศัยที่ใกล้ ระบบขนส่งสาธารณะ การใช้น้ำและการใช้ พลังงานไฟฟ้าอย่างประหยัด มีประสิทธิภาพและเหมาะสม และอื่นๆอีกหลายๆแง่มุม ที่ทำให้เกิดความเป็นอยู่อย่างเป็นสุขและเป็นมิตร กับสภาพแวดล้อมของเรา ที่ทั้งนี้ทั้งนั้นควรจะมีการทำตามเกณฑ์ต่างๆ (ดังที่ได้เคยอธิบายในบทความต่างๆที่ผ่านมา)

ในการเลือกการดำรงชีวิตในบ้านเมืองสีเขียวนั้น พวกเราต้องช่วยกัน คนละไม้คนละมือ เพราะเมื่อร่วมพลังกันได้อย่างถูกวิธี จะเป็นการสะสม รวมของหน่วยใหญ่ที่มีผลต่อสภาพแวดล้อมโดยตรง จะช่วยส่งผลให้เกิดสูงสุด แต่ทำไมเราจึงต้องคิดอย่างนั้น? ขอยกตัวอย่างเช่น การที่เราจะมี พฤติกรรมที่เปลี่ยนไปทีละน้อยในการใช้น้ำให้ประหยัดขึ้น แม้เป็นสิ่งที่ดีน่า สนับสนุนแต่เราต้องมีจะมีพฤติกรรมในการใช้ไฟที่เหมาะสมให้ประกอบกัน ไปด้วย และแม้แต่การเลือกใช้วัสดุประกอบการก่อสร้างอาคารและการเลือก อาคารสถานที่ ก็จะต้องประหนึ่งไปในทางเดียวกัน โดยในที่นี้หมายถึง มีการมองให้ความเป็นสีเขียวเป็นไปในภาพรวมๆ (Holistic) อย่างยั่งยืน (Sustainable) ที่ตั้งอยู่บนเกณฑ์มาตรฐานระดับหนึ่ง

ในความหมายของภาพรวมหรือที่ว่า Holistic นั้น เราสามารถแบ่งไปได้ ในหลายๆระดับ อย่างแรกที่ตัวเรา พฤติกรรมและกิจวัตรประจำวัน ที่เราปฏิบัติตั้งแต่เช้าจนค่ำเข้านอนและตื่นนอนมาอีกครั้ง ว่าเราได้มีการนึกถึง การทำกิจกรรมที่ต้องพึ่งน้ำ ไฟฟ้า และพลังงานอื่นๆ ที่สามารถทำให้ [...]

หลังจากที่มีการนำอาคารตัวอย่างที่ได้รับรางวัล ASA Green Awards และได้มีการเผยแพร่ไปแล้วทั้ง 6 หลังนั้นในบทความที่ผ่านมา วันนี้จะเป็นการ นำเอาลักษณะข้อดีของอาคารสีเขียวที่ได้รับรางวัลที่เหลืออีกสามหลัง ที่มีลักษณะโดดเด่นที่น่าสนใจที่แตกต่างออกไป
อาคารหลังที่เจ็ด อาคารปฏิบัติการ คณะเศรษฐศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์ ออกแบบโดยบริษัท ต้นศิลป์ สตูดิโอ

เป็นอาคารสถาปัตยกรรมสีเขียวที่ต่างไปจากอาคารอื่นๆที่ไม่ใช่แค่การปลูกต้นไม้มากๆเพราะสำหรับอาคารหลังนี้ การมีต้นไม้จำนวนมากมายภายในคอร์ทของอาคาร เป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งของการออกแบบเท่านั้น เพื่อให้เป็นสถาปัตยกรรม สีเขียวที่น่าอยู่สำหรับผู้ใช้อาคาร การออกแบบในแนวทางสถาปัตยกรรมเขตร้อน หรือ Tropical Design ต่างหาก ที่เป็นจุดเด่นและเป็นจุดสำคัญที่ไม่ได้ถึงกับซ่อนอยู่ เพียงแต่ไม่ได้ถูกทำให้เด่นชัดจนเกินไป (Present but not being featured) ตัวอย่างเช่นการระบายอากาศธรรมชาติภายในโถงที่เว้นพื้นที่ไว้เป็นพิเศษ เป็นการแสดงถึงความตั้งใจให้เกิดความน่าสบายตามธรรมชาติ รวมไปถึงการออกแบบกับการกันแดด ที่ช่องเปิดที่มีการคำนวณถึงองศา การเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ และ Sun Chart อย่างถี่ถ้วน ก่อให้เกิดผลงานออกแบบที่แสดงถึงความตั้งใจที่น่ายกย่องเป็นตัวอย่าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการที่เป็นอาคารสถานศึกษาของทางราชการ

อาคารหลังที่แปด
โรงงาน Interface Modernform (New Plant Expansion) ออกแบบโดยบริษัท ไทยนาคาโน จำกัด

อาคารโรงงานแห่งนี้ถือเป็นอาคารแห่งแรกในประเทศไทยไที่ได้รับเข้าการประเมิน LEED (Leadership [...]

ไม่ต้องรอรีอะไรมากนะครับ เรามาว่ากันต่อจากบทความที่แล้วเลยดีกว่า เป็นอาคารอีกสามหลังที่ได้เข้าข่ายการเป็นอาคารสีเขียวที่สมควรยกย่อง
อาคารหลังที่สี่ The Avenue รัชโยธิน Siam Future ออกแบบโดยบริษัท Contour

เป็นอาคารที่มีลักษณะเด่นทางด้านสถาปัตยกรรมสีเขียวที่ไม่ได้อยู่ที่การประหยัด พลังงาน การประหยัดน้ำ หรือการใช้วัสดุหรืองานระบบที่มีประสิทธิภาพสูง ตามมาตรฐานที่สถาปัตยกรรมสีเขียวทั่วๆไป ที่มักจะเป็น แต่กลับอยู่ที่ความใจกว้าง ของผู้ประกอบการ และความตั้งใจของผู้ออกแบบ ที่ได้สละพื้นที่จัดเป็น Open Space สีเขียวมากกว่าเกณฑ์ตามกฎหมาย หรือมาตรฐานการลงทุนทั่วไป โดยมีการเก็บต้นไม้ใหญ่เดิมไว้ 100% ซึ่งทำให้การออกแบบวางผังรูปร่างอาคาร มีการถอยร่นจากถนน มีการลัดเลี้ยวหลีกเลี่ยงตำแหน่งต้นไม้เดิม เกิดเป็นสภาพแวดล้อมที่เชื่อมโยงกันอย่างกลมกลืน ระหว่างภายในและภายนอก ก่อเกิดเป็น space ของสถาปัตยกรรมเขตร้อนชื้นสมัยใหม่ ที่ส่งเสริมให้ผู้คนออกมาเดินใช้ภายนอกห้องปรับอากาศมากขึ้น ซึ่งหากมองใน copntext ระดับเมืองจะเห็นการก่อให้เกิดของ urban space ที่มอบให้แก่ชุมชนเมือง โดยพยายามให้เกิดเป็นความยั่งยืนทางเศรษฐศาสตร์ไปในตัว
อาคารหลังที่ห้่า สนามบินนานาชาติเกาะสมุย ออกแบบโดยบริษัท Habita

ลักษณะเด่นของความเป็นอาคารสถาปัตยกรรมสีเขียวในอาคารแห่งนี้คือ ความกลมกลืนกับบริบททางวัฒนธรรม (Cultural Context) เป็นการดึงความเป็นเอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นเขตร้อนชื้น (Tropical Vebnacular Design) [...]

หลังจากที่เราเรียนรู้และรับทราบเกณฑ์แนวคิดสิบประการในบทความทั้งสองตอน ที่ผ่านมาก่อนหน้านี้ ที่ทำให้เราสามารถใช้เป็นจุดเริ่มต้นในการคิดการสร้างสรรค์อาคารเพื่อเป็น มิตร กับสภาพแวดล้อม รวมไปถึงการนำรายชื่อของอาคารทั้งเก้าหลังในประเทศไทย ที่ได้รับรางวัลกันไป วันนี้จะขอนำเอาความคิดเห็นจากคณะกรรมการคัดเลือกอาคาร มาแสดงเป็นกรณีการศึกษาสั้นๆว่า อาคารแต่ละหลังที่ได้รับรางวัลกันไปนั้น มีความ แตกต่างที่น่าสนใจและเข้้าข่ายเกณฑ์การออกแบบนั้นและได้จุดประกายความคาดหวัง ของอาคารสีเขียวในประเทศไทยและ สมควรค่าแก่การนำมาเผยแพร่อย่างไร

อาคารหลังแรก อาคารที่ทำการ การไฟฟ้าฝ่ายผลิต (กฟผ) ออกแบบโดยฝ่ายการออกแบบและก่อสร้าง กฟผ

เป็นอาคารที่มีจุดเด่นในการวางผังอาคารอย่างมาก ตรงที่มีการจัดพื้นที่สำนักงาน ให้ได้รับแสงสว่างธรรมชาติอย่างเต็มที่ มีการตั้งใจจัด การวางผังแบบเปิดโล่ง (open-plan office) ที่ไม่มีการกั้นผนังห้องภายในที่กีดขวางการนำแสงสว่าง จากธรรมชาติจากด้านนอก มีการพยายามจัดวางผังอาคารที่คำนึงถึงทิศทางแดด (orientation) การกันแดดด้วยการวาง service core และแผงกันแดด ที่เหมาะสมกับภูมิอากาศในประเทศไทย มีรูปแบบทางสถาปัตยกรรมที่เรียบง่าย ทันสมัย กลมกลืนกับบริบทโดยรอบ มีการใช้เปลือกอาคารได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีการวัดผลการประหยัดพลังงานอย่างเป็นรูปธรรมและเปิดเผย มีการใช้นวตกรรมพลังงานทดแทน Solar Cell ที่ถึงแม้ไม่ได้ประสบความสำเร็จ ในแง่ประสิทธิภาพการประหยัดพลังงาน แต่นับเป็นก้าวแรกที่องค์กรระดับนี้ ควรเป็นผู้นำมาใช้ให้เกิดการพัฒนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่สำคัญที่สุดคือการแสดงออก ถึงความพอเพียงตามแบบฉบับสำนักงานใหม่ของภาครัฐ

อาคารหลังที่สอง ธนาคารกสิกรไทย สาขาแจ้งวัฒนะ ออกแบบโดยบริษัท Design 103 International

[...]