เมื่อสัปดาห์กว่าๆที่แล้ว วันที่สิบสองมกราคมเราคงได้ยินข่าวแผ่นดินไหวที่ประเทศ Haiti กันใช่มั้ยครับ ตอนนี้ผู้คนที่เสียชีวิตนับได้ก็เป็นหลักแสนๆเสียแล้ว และไม่มีที่อยู่อีกนับล้าน แถมยังไม่รวมไปถึงการไม่มีอาหาร น้ำดื่มสำหรับดำรงชีวิต

ไม่ว่าเราจะป้องกันภัยธรรมชาติกันอย่างไร สุดท้ายมันก็เกิดเรื่องที่เราคาดไม่ถึง เป็นเรื่องที่น่าเศร้านะครับ ในวันนี้จึงอยากเอาเรื่องราวเกร็ดความรู้เล็กๆ เกี่ยวกับแผ่นดินไหว แรงสั่นสะเทือน คร่าวๆมาให้อ่านประดับความรู้ ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องราวของตึกใหญ่โต เราก็ควรมีความรู้เรื่องเหล่านี้ไว้ได้ แต่ต้องขอออกตัวนะครับ ผมไม่ใช่นักธรณีวิทยาใดๆ นี่ก็ไปอ่านไปเห็นมาอีกที และมีประสบการณ์เล็กๆ ใมการทำงานในประเทศสหรัฐอเมริกานี่ ก็เลยต้องมีความรู้ไว้บ้าง โดยเฉพาะเวลามีงานต้องส่งไปขอใบอนุญาตก่อสร้าง ทางฝั่งด้าน California หรือเมืองต่างๆ ที่ไม่ใช่นิวยอร์คนี่ ที่มักจะให้ใช้ details การก่อสร้างที่ต่างไปจากฝั่งนิวยอร์คนี้ เพราะตามหลักภูมิศาสตร์นี่นิวยอร์คเค้ามีดินมีหินใต้พื้นที่ แข็งแรง เรื่องแผ่นดินไหวไม่ค่อยมี หรือแม้แต่ภัยธรรมชาติอื่นๆอย่าง พายุใต้ฝุ่น Hurricane ลมมรสุม ก็ไม่มีเหมือนส่วนๆอ่ืนๆของประเทศอเมริกา

เรื่องของแผ่นดินไหวเป็นเรื่องของการสั่นสะเทือนของพื้นดินที่เกิดจาการปล่อยพลังงาน (พลังงานศักย์) เพื่อระบายความเครียดที่สะสมไว้ออกมาอย่างฉับพลัน และเกิดจากแรงสั่นจากคลื่นแผ่นดิน เหมือนเราสะสมความเครียดความโมโห (หรืออาการโมโหหิว แบบกล่องข้าวน้อยฆ่าแม่) และกลั้นไม่อยู่ ก็ออกมารุนแรงฉันใดอย่างนั้น

แรงสั่นสะเทือนนี้ ทำให้เกิดการเคลื่อนตัวของแผ่นดิน ที่ภาษาทาง geology เรียกว่า Fault (ที่เราหมายถึงความผิดผาดพลาดคลาดเคลื่อนนั่นเอง) Fault ที่ว่าที่ทำให้เกิดแผ่นดินไหวมีอยู่สามลักษณะ คือ

1. Normal

2. Reverse

3. Strike-slip

การเคลื่อนตัวของแผ่นดินนี้จากศูนย์กลางโลก นอกจากกระทบพื้นดินแล้วก็ยังกระทบพื้นผิวน้ำเช่นกัน อย่างที่เกิดเหตุการณ์ Tsunami เมื่อปลายปี 2547 ที่ประเทศเราและประเทศเพื่อนบ้าน หรือนอกไปจากนั้นก็จำพวก volcano ต่างๆ

เรามักจะเห็นแผนที่แสดงศูนย์กลางแผ่นดินไหว (Epicenter) ที่แสดงถึงที่ที่มีโอกาสเสี่ยงสูงต่อแรงสั่นสะเทือนเหล่านี้ ส่วนค่าของแรงสั่นสะเทือนสามารถวัดได้จาก Seismometer หรือ Seismograph มีหน่วยเป็น Magnitude จากขั้นต่ำ 3 ไปถึงรุนแรงที่ Magnitude 7 ที่เพิ่งเกิดขึ้นที่ Haiti นั่นเอง คำศัพทืที่เราอาจจะเห็นผ่านตาไปบ้างเกี่ยวกันเรื่องการสั่นสะเทือนหรือแผ่นดินไหวนี้ก็คือ Seismic หรือ Seismic Wave มาจนถึง Seismic Design

เค้ายังมีการแยก Seismic Waves หรือคลื่นในแผ่นดินไหวนี้้ มีอยู่สองประเภทคือ Body Waves กับ Surface Waves (ดูจากภาพประกอบเช่นกันนะครับ คงจะเข้าใจได้ง่าย) แถมให้ลึกไปอีกนิดยังมีการแบ่งย่อยเป็น P-Wave กับ S-Wave หมายถึง Primary และ Secondary นั่นเอง

ในอนาคตข้างหน้า ผมจะนำเอาเกณฑ์การออกแบบที่เกี่ยวข้องกับงานสถาปัตยกรรมทั้งภายนอกภายใย Furniture ที่เกี่ยวข้องกับแผ่นดินไหวและแรงสั่นสะเทือนเหล่านี้ เพราะหัวใจหลักอย่างนึงที่เราควรพึงประสงค์ก็คือ การทำงานการออกแบบ เพื่อการต่อสู้เพื่อป้องกันภัยธรรมชาติ และที่สำคัญต้องอยู่ด้วยความเคารพให้ได้ ส่วนช่วงนี้ใครสนใจช่วยเหลือผู้ประสบภัยธรรมชาติก็ลองไปดูเอาที่นี่นะครับ ช่วยเขาช่วยเรา คนบนโลกเดียวกัน ทำเท่าที่เราจะทำได้ครับ

http://www.care.org/emergency/haitiearthquake/index.asp หรือ https://www.hopeforhaitinow.org/Default.asp

[ภาพประกอบมาจาก wikipedia ครับ]